İsmail Şahin - Kapadokya, sadece turizmiyle değil, aynı zamanda doğal kayadan oyma soğuk hava depolarıyla da dikkat çekiyor. Mersin’den Silifke’ye kadar uzanan bölgede, Kasım-Aralık aylarında toplanan limonlar, Ortahisar ve çevresindeki doğal mağaralarda yer alan yaklaşık 1.500 soğuk hava deposunda bekletiliyor.
Kaya kalınlığı 7-14 metreyi bulan bu depolar, yıl boyunca sabit 4-8 derece sıcaklık ve uygun nem seviyesini koruyarak, limonların Mayıs ve Haziran aylarına kadar olgunlaşmasını sağlıyor. Depodan çıktıklarında kabuk kalınlığının 5-7 milimetreden, 1 milimetreye kadar incelmesi dikkat çekiyor.
Maliyet Avantajı Sağlıyor
Nevşehir Ticaret Odası Meclis Başkanı Mehmet Havalı, kayadan oyma soğuk hava depolarının limonların kabuklarının incelemesine katkı sağladığını belirtiyor. 'Bol sulu ve aromalı coğrafi işaretli limonlarımız, dikkatlice kağıtlara sarılıp sandıklara yerleştiriliyor. Bu süreç sonrası raf ömrü, yapay soğuk hava depolarında saklanan ürünlere göre daha uzun oluyor' diyor.
Nevşehir bölgesinde toplam 7 milyon sandık kapasiteli limon depolaması yapılıyor. Limonların yanı sıra bu doğal depolarda patates de saklamak mümkün. Ürün sahiplerinin, alanlarını kiraya vermesiyle, patates için ton başına 350 TL, limon için de sandık başına 25 TL kira bedeli ödendiği bilgisi veriliyor. Karşılaştırıldığında, teknolojik soğuk hava depolarının maliyetinin 4 kat daha fazla olduğu aktarılıyor. Özellikle kimyasal kullanılmadan olgunlaşan limonların yarısı ihraç edilirken, kalan kısmı ise yurt içinde dağıtılıyor.
Piyasa Dengesini Sağlıyor
Mayıs ayında piyasa sunulan yatak limonları, fiyat dalgalanmalarını dengeliyor. Limon fiyatlarının en yüksek olduğu dönemde piyasaya sürülen bu limonlar, marketlerde fiyatların düşmesine neden oluyor. Örneğin, Mayıs başında 200 TL’ye kadar çıkan limon fiyatları, yatak limonlarının piyasaya girmesiyle 120 TL’ye kadar gerileyebiliyor. Ağustos ayı sonuna kadar bu limonların satışları devam ediyor. Depoların çıkış fiyatları ise limon kalitesine göre 60 ila 75 TL arasında değişiyor. Yatak limon, bölgenin ekonomik kalkınmasında da önemli bir katkı sunarak, 1000 kişiye doğrudan, 5000 kişiye dolaylı istihdam yaratıyor.
Öne Çıkartılması Gerekiyor
Mehmet Havalı, Türkiye'deki doğal soğuk hava depolarının enerji açısından verimli olduğunu ve limon olgunlaştırmak için ideal bir ortam sağladığını vurguluyor. 'Bu depolar, 5-6 ay boyunca 4-6°C’de limon saklayabiliyor. Bekleme süresince kabukları inceliyor ve su oranları artıyor, böylece sofralara ulaşmadan önce yüksek lezzet kazanıyorlar' diyor Havalı.
Don Krizine Karşı Önlem
Geçtiğimiz yıl yaşanan don olayının ciddi bir rekolte kaybına yol açtığını belirten Havalı, erken hasat edilen limonların, soğuk hava depolarında olgunlaşarak Türkiye'nin limon ihracatını sürdürdüğünü ifade ediyor. 1950’den beri kullanılan bu depolar, bölge ekonomisine büyük katkı sunuyor.
Kağıt Maliyetlerindeki Değişim
Norveç'ten ithal edilen kağıtlar, geçmişte limonların sarılmasında kullanılıyordu ancak günümüzde maliyetlerin artması nedeniyle yerli üretime yönelindiği bildiriliyor. Havalı, 'Norveç kağıtlarının özel yapısı nedeniyle tercih ediliyordu, ancak gıda kodeksindeki değişiklikler sonrası doğal kağıtlara geri dönüldü. Maliyetleri düşürmek için sevkiyatları daha küçük parçalara ayırmak zorunda kalıyoruz' diyerek durumu özetliyor.
