Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –Kuzey Kore, 1960'lı yıllardan bu yana Afrika'da devasa heykeller ve yapılar inşa ederek dikkatleri üzerine çekiyor. Bu durum, özellikle 2010 yılında Senegal'de açılan Afrika Rönesans Anıtı ile dünya gündemine geldi. Kuzey Kore'nin devlet destekli Mansudae Sanat Stüdyosu'nun yurt dışı projeleri olan Mansudae Denizaşırı Projeleri aracılığıyla gerçekleştirilen bu yapılar, dönemin siyasi ve sosyal dinamikleriyle derin bir bağ içeriyor. Peki, Pyongyang'ın bu 'anıtdiplomasisi'nin arkasındaki gerçek sebepler neler?
HEKEL DİPLOMASİSİ: SOĞUK SAVAŞ’TAN GÜNÜMÜZE
Kuzey Kore'nin anıtdiplomasisi, kökenlerini Kore Savaşı'na kadar götürüyor. 1953 yılında imzalanan ateşkes anlaşması sonrası kapalı bir kutu haline gelen Kuzey Kore, Sovyetler Birliği ve Çin gibi ideolojik müttefikleriyle diplomasik ilişkiler sürdürmeye çalıştı. 1960’lı yıllarda Afrika'da birçok ülke bağımsızlık kazanmaya başlayınca, Kuzey Kore bu durumu Birleşmiş Milletler toplantılarında kendine destek aramak için bir fırsat olarak değerlendirdi.
Afrika'nın yeni bağımsız ülkeleri, Kuzey Kore'den heykel hediyeleri almaya başladı. Bu yapılar genellikle bağımsızlık ve emperyalizmle mücadele temalarını içeriyordu. Zamanla, Sudan, Tanzanya ve Madagaskar gibi yerlerde saraylar, stadyumlar gibi büyük projelerin inşasına yönelindi. Ancak 1980'lerde Kore ekonomisinin kötüleşmesi, bu projelerin sürdürülmesini zorlaştırdı.
GELİR KAPISI OLDU
Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte Kuzey Kore’nin heykel ve anıt projelerine yönelik yaklaşımı değişti. Artık bu yapılar dostluk sembollerinden ziyade, para karşılığı inşa edilen projelere dönüştü. Angola, Benin, Çad ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi ülkelerdeki heykeller, Kuzey Kore’yi döviz kazandıran önemli bir sektör haline getirdi. Analistlere göre, özellikle Afrika'daki liderler, uygun fiyatları nedeniyle Kuzey Kore'yi tercih ediyor. Bazı tahminler, bu projelerin Kuzey Kore'ye en az 260 milyon dolar döviz sağladığını göstermekte.
ABD’nin Kuzey Karolina eyaletindeki Fayetteville Eyalet Üniversitesi'nde araştırmacı olan Dr. Benjamin R. Young, Kuzey Kore’nin heykel inşasındaki becerilerini değerlendirirken, “Kuzey Kore'nin sosyalist gerçekçilik tarzında heykel yapabiliyor olması, uluslararası alanda belirli bir niş oluşturdu” dedi. Ancak, MOP’un 2017'de yürürlüğe giren yaptırımları sonrası birçok Afrika hükümetinin, Kuzey Koreli inşaatçılara ödeme yapmanın riske değmeyeceği kanaatine vardığı da öne sürülüyor. Yine de, bazı gizli projelerin inşasına dair işaretler olduğu ve Kuzey Koreli işçilerin kendilerini Çinli olarak tanıttığı belirtiliyor.
