Özbekistan'ın güneyindeki Carkutan (Djarkutan) arkeolojik alanında gerçekleştirilen kazılarda, yaklaşık 5 yaşında hayatını kaybeden bir çocuğa ait iskelet gün yüzüne çıkarıldı. Nisan ayında yapılan çalışmalar neticesinde, bu çocuğun, 3 yaşında öldüğü düşünülmekte olan başka bir çocukla birlikte aynı mezara gömüldüğü belirlendi.
Antik Trepanasyon Buluntusu
Live Science'ın haberine göre, uzmanlar bu çocuğun kafatasında, taş veya kemikten yapılmış aletlerle gerçekleştirildiği anlaşılan belirgin trepanasyon (kafatası delme) izlerine rastladı. Bulgu, Orta Asya'da yapılan en eski cerrahi müdahale örneği olarak değer kazanıyor ve Asya genelinde de en eski ameliyat kanıtlarından birini temsil ediyor.
‘Trepanasyon', antik dönemde epilepsi, migren veya davranışsal problemleri tedavi etmek amacıyla uygulandığı bilinen bir yöntemdir. Ancak araştırmacılar, o dönemdeki tıbbi prosedürler ile ritüel amaçlı işlemler arasındaki ayrımın günümüzdeki kadar belirgin olmadığını vurguladılar.
Keşif Bölgesi ve Tarihî Önemi
Bu keşif, İtalyan ve Özbek araştırmacılardan oluşan ekip tarafından Afganistan sınırına yakın Kuzey Baktriya bölgesinde yapıldı. Kazılar, M.Ö. 2500 ile M.Ö. 1500 yılları arasında güçlü bir medeniyetin var olduğu Oxus Uygarlığı'nın önemli şehir merkezlerinden biri olan Carkutan'da yoğunlaşmıştı. Oxus Uygarlığı, gelişmiş tarım yapısı ve zengin kültürel mirası ile dikkat çekmektedir.
Önemli Soru İşaretleri
Trepanasyonun, bu kadar küçük bir çocuk üzerinde uygulanmış olması şaşırtıcı. Kazı ekibinin lideri İtalya'daki Salento Üniversitesi'nden arkeolog Enrico Ascalone, "Carkutan boşuna hayrete sebep olmuyor. Dört bin yıl önce Orta Asya'da bir çocuğa uygulanan kafatası ameliyatı, daha önceleri hayal bile edilemezdi. Ancak şimdi elimizde bunu kanıtlayan veriler var," ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte, keşif beraberinde birçok soruyu da getirdi. Araştırmacılar, "Bu müdahaleyi hangi genel uzmanlık gerçekleştirmiş olabilir? Böyle bir operasyon ne kadar anatomik ve cerrahi bilgi gerektiriyordu? Ve neden 5 yaşındaki bir çocuk üzerinde uygulandı?" gibi sorulara cevap arıyorlar. Gelecek aylarda gerçekleştirilecek incelemelerle, bu ameliyatın amacı ve dönemin tıbbi bilgi düzeyi hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyorlar.
