İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL - Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya Eyaleti'nde bulunan Los Angeles'taki bir mahkeme, popüler sosyal medya platformlarından Instagram ve YouTube'un bağımlılık yapıcı nitelikte tasarlandığına hükmederek bu yüzden 6 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etti. Mahkeme, sosyal medya şirketlerinin çocukların korunmasında ihmal gösterdiğine dikkat çekti.
Sektörde Yeni Bir Dönem Başlıyor
Meta ve Google, davanın merkezindeki genç kadın Kaley'e tazminatı ödeyecek. Ancak bu karar, sektördeki diğer benzer davalar için de emsal teşkil edebilir. Şu anda TikTok ve Snap da dahil olmak üzere birçok teknoloji devi, bu tür davalarla karşı karşıya. TikTok ve Snap, davadan önce yaptıkları gizli anlaşmalarla uzlaşma yoluna gitmişti. Eğer bu karar emsal teşkil ederse, 2025 yılında 500 milyar dolarlık kazanca ulaşan sosyal medya devleri, ciddi bir dava yükü ile karşılaşabilir. Bilişim hukuku uzmanı Gökhan Ahi, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı davranışlarını etkileyen dijital ürünler olarak değerlendirileceğini belirtirken, ABD'de bu tarz çok sayıda davanın önümüzdeki dönemde açılabileceğini ifade etti.
Mali Büyüklük Hızla Artıyor
Açılacak davaların toplam maliyetinin 100 milyarlarca doları bulabileceği konuşuluyor. Mahkeme kararı sonrası Meta'nın piyasa değeri 1.51 trilyon dolardan 121 milyar dolar kaybederken, Google'ın hisseleri de %3 oranında düştü. Aynı zamanda New Mexico'daki başka bir davada Meta'ya 375 milyon dolarlık ceza verilmesi, şirketler üzerindeki hukuki baskının artmakta olduğunu gösteriyor.
Aileler İçin Öneriler
Sosyal medya bağımlılığı konusundaki tartışmalar sürerken, ebeveynlere çocuklarının ekran süresini yönetmeleri için bazı önerilerde bulunuluyor: 1) Alışkanlıkları değiştirmek zaman alır; küçük adımlarla ilerlemeyi hedefleyin. 2) Ergenlik dönemindeki çocukları sürece dahil edin ve birlikte kurallar koyun. 3) Sosyal medyanın işleyişini anlamalarına yardımcı olun ve içeriklerin doğruluğunu sorgulamalarını teşvik edin. 4) Ebeveyn olarak dengeli bir kullanım sergileyin; çocuklarınızı olumlu yönde etkileyin. 5) Teknolojinin doğru kullanıldığında olumlu bir öğrenme aracı olabileceğini öğretin.
Benzetilen İki Endüstri: Sosyal Medya ve Tütün
Uzmanlar, sosyal medya şirketlerinin kullanıcıları ekranda tutmak için benzer bağımlılık yapıcı stratejiler kullandığını, dolayısıyla bu durumu tütün endüstrisine benzetiyor. Bir zamanlar tütün firmaları, ürünlerinin içerikleriyle oynayarak bağımlılığı artırmıştı; şimdi sosyal medya platformlarının da benzer bir dönüşüm sürecine girmesi bekleniyor.
Artan Hukuk İhtiyacı
Son dönemde teknoloji firmalarının hukuk ekipleri de büyüdü; Google, Meta, TikTok ve diğerlerinin hukuk departmanları artık binlerce kişiye ulaştı. Örneğin, Google’ın kuruluş yılındaki sadece bir avukatı varken, şimdi 900’den fazla avukatı bulunuyor.
İngiltere Hükümeti'nden Öneriler
İngiltere hükümeti, 5 yaş altı çocukların ekran süresini kontrol altına almak için “Hayata En İyi Başlangıç” rehberi yayımladı. Rehberde önerilen düzenlemelere göre, 2 yaş altı çocukların yalnızca iletişim geliştirmeye yönelik etkinlikler dışında ekran karşısında kalmamaları gerektiği vurgulanıyor.
