İsmail Şahin - Daha önce tekelleşme ve telif hakları konularındaki davalarda yüksek tazminatlar ödeyen Meta ve YouTube, şimdi kullanıcı bağımlılığı nedeniyle yeni bir ceza aldı. Los Angeles'ta açılan davada mahkeme, Facebook ve Instagram'ın ana şirketi Meta ile YouTube'un 20 yaşındaki bir gencin tasarım özellikleri aracılığıyla bağımlı hale geldiği ve bu nedenle zarar gördüğü yönündeki iddiaları kabul etti. Mahkeme, bu platformların kullanıcılarına yaşattığı zararlar sebebiyle toplamda 6 milyon dolar tazminat ödemesine hükmetti. Tazminatın 3 milyonu, Meta'ya 2.1 milyon dolar; YouTube'a ise 900 bin dolar olacak şekilde dağıtıldı. Ek olarak, jüri, her iki şirketin kötü niyet ve dolandırıcılık kapsamında hareket ettiğine kanaat getirerek toplamda 3 milyon dolar daha ek tazminat ödenmesine karar verdi.
İtiraz Süreci Başladı
Davacı K.G.M, Meta ve YouTube’un sonsuz kaydırma ve algoritmik içerik önerileri gibi özellikleri nedeniyle bağımlı hale geldiğini, bunun sonucunda kaygı ve depresyon yaşadığını ileri sürerek mahkemeye başvurmuştu. Google ve Meta, verilen karara itiraz etmeye hazırlandıklarını duyurdu. Aynı zamanda, New Mexico'da görülen başka bir davada mahkeme, sosyal medya platformlarının çocuk güvenliği önlemleriyle ilgili yanıltıcı bilgiler verdikleri gerekçesiyle Meta'ya 375 milyon dolar ceza uyguladı.
İki Yeni Dava Yolda
Başlangıçta TikTok ve SnapChat da davada sanık olarak yer alıyordu ancak anlaşmayla davadan ayrıldılar. Aynı mahkemede iki benzer dava daha görülecek. Bu davaların sonuçları, sosyal medya şirketlerinin gelecekteki hukuki mücadelelerine dair önemli ipuçları verebilir. Daha önce tekelcilik ve telif hakkı davalarından milyarlarca dolarlık tazminat ödeyen Google’ın, bu davaların sonuçlarına nasıl bir yanıt vereceği merak ediliyor.
Genç Kullanıcıların Etkisi
Meta’nın, ABD’de 1300’den fazla dava ile karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Ülkede 276 milyon Facebook kullanıcısı bulunuyor ve bu, ABD nüfusunun %79.7’sine denk geliyor. Öne çıkan yaş grubu, 25-34 yaş arası 69 milyon kullanıcı ile en büyük kitleyi oluşturuyor. Eğer bu dava emsal teşkil ederse, Facebook’un bu gruptaki kullanıcılarına 10 milyarlarca dolarlık tazminat ödemek zorunda kalabileceği ifade ediliyor. Instagram’ın 171 milyon kullanıcısından 107 milyonu 18-34 yaş aralığında yer alıyor. YouTube kullanıcılarının ise 246 milyon olduğunun ve bunların 115 milyonunun 18-34 yaş arasında olduğu belirtiliyor.
Türkiye'deki Olabilecek Davalar
Bilişim hukuku uzmanı Gökhan Ahi, ABD'de alınan bu kararın sosyal medya şirketlerinin yalnızca içerik barındıran platformlar değil, aynı zamanda kullanıcı davranışlarını etkileyen dijital ürünler olarak değerlendirmenin önemine işaret etti. Ahi, Türkiye'de benzer bir davanın haksız fiil dayanağıyla açılmasının teorik olarak mümkün olduğunu, ancak sonuç almanın zor olabileceğini belirtti. Türk hukuku, tazminat sorumluluğu açısından gerçek zararın ispatına dayanmakta ve bu tür zararların somut olarak ortaya konulmasının güçlüğüne dikkat çekti.
Bilişim Devlerinin Cezaları
■ Google (2015 AB Android soruşturması): 4.3 milyar euro
■ Google (2017 AB alışveriş davası): 2.4 milyar euro
■ Facebook (2019 Cambridge Analytica gizlilik skandalı): 5 milyar dolar
■ Google (2019 AB’de AdSense davası): 1.49 milyar euro
■ Google (2024 Fransa telif davası): 250 milyon euro
■ Facebook (2026 ABD çocuk güvenliği ihlali): 375 milyon dolar
